Ujërat & ekosistemet
Lumenjtë, liqenet, lagunat dhe burimet janë nga ekosistemet më të rrezikuara dhe më të rëndësishmet për njerëzit: sigurojnë ujë, mbajnë peshkun dhe shpendët dhe mbrojnë nga përmbytjet.
Vendet kryesore
- Liqeni i Ohrit: një nga liqenet më të vjetër në Evropë; sit UNESCO i përzier, ndërkufitar me Maqedoninë e Veriut.
- Liqeni i Shkodrës: ekosistem i rëndësishëm ndërkufitar me Malin e Zi.
- Liqenet e Prespës: biodiversitet i lartë, ndërkufitarë mes tri vendeve.
- Vjosa: një nga lumenjtë e fundit të egër në Evropë; park kombëtar që nga 2023. Shih rastin Vjosa.
- Drini: sistem lumor me ndikim rajonal dhe kaskada hidrocentralesh.
- Buna: lidhje mes Liqenit të Shkodrës dhe Adriatikut.
- Laguna e Karavastasë: shpendë migratorë (Ramsar).
- Liqeni i Shkodrës dhe Buna: zonë Ramsar ndërkufitare.
- Butrinti: sit Ramsar dhe UNESCO.
- Laguna e Nartës dhe grykëderdhja e Vjosës: habitate bregdetare të rëndësishme për shpendët.
Lista e plotë dhe e përditësuar: Ramsar Sites Information Service.
Katër gjëra që i mbajnë lumenjtë e shëndetshëm
-
Rrjedha e lirë
Digat dhe ujëmbledhësit ndërpresin lëvizjen e peshqve dhe të sedimenteve.
-
Rrjedha ekologjike
Sasia minimale e ujit që duhet të mbetet në shtrat.
-
Shtrati dhe brigjet
Nxjerrja e inerteve (rërë, zhavorr) e shkatërron habitatin.
-
Cilësia e ujit
Ndotja nga mbeturinat, kanalizimet dhe industria.
Zona ndërkufitare
Liqenet Ohër, Shkodër dhe Prespë kërkojnë bashkëpunim mes shteteve. Kur dokumenton një çështje në to, kontrollo edhe institucionet dhe ligjet e vendit tjetër. Shih edhe Konventën e Espoo-s te Konventat.
Burimet
- Ramsar Sites Information Service
- JRC Global Surface Water, hartë e ndryshimeve të sipërfaqes së ujit
- UNESCO World Heritage Centre