Biodiversiteti

Ballkani Perëndimor është një nga rajonet me biodiversitetin më të lartë në Evropë: relievi malor, klima mesdhetare dhe kontinentale, lumenjtë e paregulluar dhe izolimi historik kanë prodhuar shumë specie endemike (që gjenden vetëm këtu) dhe relikte.

Specie karakteristike

Rrëqebulli i Ballkanit

Lynx lynx balcanicus · CR

Nënlloj kritikisht i rrezikuar, me popullatë shumë të vogël në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoninë e Veriut.
Ariu i murrmë

Ursus arctos

Një nga gjitarët më të mëdhenj të pyjeve dhe maleve tona; ka nevojë për territore të gjera dhe korridore të lidhura pyjore.
Dhia e egër (shamua)

Rupicapra rupicapra balcanica

Nënlloj ballkanik që jeton në shkëmbinj dhe kullota alpine, si në Alpet Shqiptare dhe në Sharr.
Vidra

Lutra lutra · NT

Tregues i lumenjve të pastër me brigje të pandërprera; preket shpejt nga diga, ndotja dhe nxjerrja e inerteve.
Shqiponja e artë

Aquila chrysaetos

Simbol kombëtar dhe specie e mbrojtur; folet duhen mbrojtur nga shqetësimi dhe nga publikimi i vendndodhjes.
Skifteri

Neophron percnopterus · EN

Lloj vulturi, i rrezikuar globalisht; i ndjeshëm ndaj helmimit dhe humbjes së kullotave dhe blegtorisë tradicionale.
Pelikani kaçurrel

Pelecanus crispus · Divjakë-Karavasta

Koloni e rëndësishme mesdhetare.
Flamingo

Phoenicopterus roseus · Nartë, Karavasta

Shpend i zonave të lagështa bregdetare, që varet nga lagunat e cekëta dhe nga rrjedha e qëndrueshme e ujit.
Koran (troftë e Ohrit)

Salmo letnica

Endemik i Liqenit të Ohrit; gjendet vetëm aty dhe rrezikohet nga peshkimi i tepërt dhe ndotja.

Si të lexosh kodet

Kodet (CR, EN, NT) janë statusi global i IUCN. Speciet pa kod kanë status që ndryshon sipas vendit ose vlerësimit; kontrollo Listën e Kuqe dhe listën kombëtare para se ta citosh.

Flora dhe habitatet

Pyje ahu dhe bredhi në zonat malore. Pyjet e lashta të ahut në Gashi dhe Rrajcë janë pjesë e sitit UNESCO "Pyjet e lashta dhe primare të ahut të Evropës".
Makia mesdhetare në zonat bregdetare.
Bimë endemike dhe relikte në zonat alpine, si molika (Pinus peuce), pishë ballkanike që rritet në lartësi të mëdha.
Livadhe, kullota dhe zona të lagështa.

Si e ndajmë "rrezikun"

Lista e Kuqe e IUCN klasifikon speciet sipas rrezikut të zhdukjes, nga më pak te më shumë i rrezikuar:

Kodi	Kuptimi
LC	Shqetësim i pakët
NT	Afër rrezikut
VU	I cenueshëm
EN	I rrezikuar
CR	Kritikisht i rrezikuar
EW / EX	I zhdukur në natyrë / i zhdukur

Statusi vlen për nivelin global; lista e kuqe kombëtare mund të ndryshojë. Përdor të dyja.

Çfarë do të thotë një vëzhgim

Një vëzhgim (p.sh. në GBIF ose iNaturalist) është një pikë, një datë, një person.

Nuk tregon

Shtrirjen ose habitatin e specieve.
Nuk provon mungesën

Aty ku s'ka vëzhgime, shpesh thjesht nuk kanë shkuar vëzhguesit.
Mund të gabojë

Identifikimi mund të jetë i gabuar; kërko fotografi dhe verifikim nga të tjerë.

Vendndodhjet e specieve të ndjeshme

Fole shqiponjash, populla të vogla të specieve të rrezikuara dhe bimë të rralla mund të rrezikohen nga mbledhësit dhe gjuetarët e paligjshëm. Mos publiko koordinata të sakta për to; shih Vullnetari i ri.

Nga vëzhgimi te ruajtja

Të dhënat e vëzhgimeve duhen kthyer në objektiva, masa dhe monitorim të përsëritur. Shih Menaxhimi i zonave dhe specieve për ciklin e planifikimit dhe zbatimit.