Lumi Vjosa · Parku Kombëtar i Lumit të Egër
Si u shpëtua një lumë i egër?
Për vite me radhë u planifikuan hidrocentrale në Vjosë. Shkencëtarë, komunitete dhe organizata ia dolën ta ruajnë lumin të lirë, dhe në mars 2023 ai u shpall park kombëtar. Këtu e gjen të shpjeguar thjesht: çfarë mbrohet, pse ka rëndësi dhe çfarë mësojmë prej këtij rasti.
Foto: Pudelek, CC BY-SA 4.0
Pse ekziston kjo faqe
Një fushatë që funksionoi, dhe pse ia vlen ta njohim
Vjosa është një nga lumenjtë e fundit të mëdhenj në Evropë që rrjedh pa diga në pjesën më të madhe të rrjedhës. Rasti i saj tregon se mbrojtja e natyrës mund të fitohet kur njerëzit e njohin vendin dhe bashkohen rreth një kërkese të qartë.
Informacioni për këtë rast është i shpërndarë nëpër raporte, shtyp dhe faqe organizatash. Këtu e mbledhim në një vend, me fjalë të thjeshta dhe me foto nga vetë lumi.
Aleanca ndërkombëtare Save the Blue Heart of Europe, së bashku me EcoAlbania, Riverwatch dhe EuroNatur, e lidhi rastin me komunitetet vendore dhe me presion evropian, përfshirë një ankesë te Konventa e Bernës.
- Fakte të fortaStudimet shkencore e bënë vlerën e lumit të pamohueshme.
- Aleanca të gjeraShkencëtarë, komunitete vendore, OJQ dhe media punuan së bashku.
- Kërkesë e qartëRuajtja e rrjedhës së lirë, jo vetëm “kundër një projekti”.
- Kohë e gjatëFushata zgjati vite; qëndrueshmëria pati rëndësi.
- Disa nivele presioniVendor, kombëtar dhe evropian, njëkohësisht.
Çfarë duhet mbrojtur
Një lumë që rrjedh i lirë, nga kanionet te deti
Sipas Wikipedias, lumi është rreth 272 km i gjatë, prej të cilave rreth 192 km në Shqipëri. Parku shtrihet mbi 12 727 hektarë dhe është në kategorinë II të IUCN. Fotot më poshtë janë nga vetë lugina.
Çfarë u arrit
Nga hidrocentralet e planifikuara te parku kombëtar
Më 15 mars 2023, në një ceremoni në Tepelenë, Vjosa u shpall Parku i parë Kombëtar i Lumit të Egër në Evropë. Mbrojtja përfshin lumin nga burimi deri në Adriatik dhe degët kryesore, kundër digave dhe nxjerrjes së zhavorrit. Në 2025 parku u shpall edhe rezervë e biosferës nga UNESCO.
Shpallja nuk mbyll punën: menaxhimi dhe zbatimi janë hapi tjetër. Të dhënat më sipër janë marrë nga Wikipedia dhe faqja zyrtare e parkut; kontrolloji te burimet përpara se t'i citosh.
Nga ku të nisësh
Zgjidh hapin tënd të parë
Kreditet e fotove
- Vjosa river, Albania nga Pudelek, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Confluence of the Drino with the Vjosë River near Tepelenë, Albania, September 2022 04 nga Calistemon, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Vjosa River in Petran, South-Albania nga Trigruda, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Vjosa river mouth nga Piotr Bednarek, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Vjosa river near Tepelena nga Pudelek, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Vjosa at Këlcyra – Black Water nga Albinfo, CC0, përmes Wikimedia Commons.
- Grassland along the Vjosa river with the Nemërçka mountain range in the background nga EllieMin.65, CC BY-SA 4.0, përmes Wikimedia Commons.
- Byllis Vjosa nga Albinfo, Domen publik, përmes Wikimedia Commons.